İstanbul’un Eyüpsultan ilçesine bağlı Güzeltepe ve çevresindeki mahallelerde insanlar uzun yıllardır yüksek gerilim hatlarıyla iç içe yaşıyor. Enerji hatları ya binaların üzerinden geçiyor ya da direkler bahçelerin içinde kalıyor. Hatların çıkardığı ses ve kıvılcım mahalleliye geçmiş yıllarda yaşamını yitirenleri unutturmuyor. Halk geçmişte bazı evlerin yandığını, komşularının yaşamını yitirdiğini anlatıyor.
SES VE KIVILCIM, YAĞMURLU HAVALARDA ARTIYOR
Mahalle sakinlerinden Lale Erdoğdu, yüksek gerilim hattının evinin bulunduğu binanın üzerinden geçtiğini belirterek, özellikle geceleri hattın sesini duyduklarını söylüyor. Leyla Kamış ise çocuklarının zaman geçirdiği bahçenin içindeki elektrik direğinin kendisini kaygılandırdığını belirtiyor.
Mahalle sakinlerinin ortak şikâyetlerinden biri de hatların çıkardığı ses ve zaman zaman görülen kıvılcımlar.
“Camlarımız kapalı olsa bile o cızırtıları çok net duyuyoruz” diyen Leyla Kamış, özellikle yağmurlu havalarda, hatta daha fazla ses ve kıvılcım gördüklerini belirtiyor. Lale Erdoğdu ise bu durumun kendisini ve çocuğunu korkuttuğunu ifade ederek, “En başta olmamasını istiyorum. Güvenli alanlarımızın olmasını istiyorum” diyor.
46 yıldır Güzeltepe Mahallesi’nde yaşadığını belirten Nurgül Karaköçek, geçmişte yüksek gerilim hattına temas eden iki ayrı olayda insanların yaşamını yitirdiğini anlatıyor. Bir olayda inşaat çalışması sırasında kepçenin hatta temas etmesi sonucu bir evin yandığını, başka bir olayda ise alarm hattı çekilirken yaşanan temas nedeniyle yangın çıktığını söylüyor.
Bir başka mahalle sakini olan Tuncay Bitnel ise çocukluğundan bu yana bölgede yüksek gerilim hatlarının bulunduğunu belirterek, geçmişte yaşanan başka olayları hatırlatıyor. Anlatımına göre bir çocuğun elindeki metal bir cismin hatta temas etmesi sonucu elektrik akımına kapıldığı, başka bir olayda ise yüksek gerilim hattına temas eden bir kablonun eve ulaşması sonucu aynı evde bulunan insanların hayatını kaybettiği belirtiliyor.
Mahalle sakinleri, geçmişte ve farklı tarihlerde yaşanan olaylar nedeniyle bölgede ciddi bir endişe oluştuğunu ifade ediyor.
“HATLAR MAHALLEYE YÜKLENDİ”
Mahalledeki yüksek gerilim hatlarının güzergâhı konusunda konuşan önceki dönem mahalle muhtarı Ulaş Fidan bölgede üç ayrı yüksek gerilim hattının bulunduğunu aktarıyor.
Buna göre Alibeyköy Havzası’ndaki merkezden gelen 180 bin voltluk bir hat Yeşilpınar, Alibeyköy, Çırçır, Karadolap, Güzeltepe ve Okmeydanı yönünden geçiyor. Diğer hatlar ise Alibeyköy, Finanskent, 5. Levent ve çevresinden geçerek Güzeltepe Mahallesi üzerinden Okmeydanı yönüne ilerliyor.
Ulaş Fidan’ın iddiasına göre, 5. Levent konut projeleri kapsamında Torunlar İnşaat tarafından enerji hatlarının güzergâhında değişiklikler yapıldı. Bu değişikliklerin ardından yüksek gerilim hatlarının Güzeltepe Mahallesi’ne daha fazla yaklaştığını ileri sürüyor.
Ulaş Fidan, bunun yalnızca güvenlik açısından değil, kentsel dönüşüm ve imar açısından da mağduriyetlere yol açtığını savunuyor. Bazı konutların yüksek gerilim hattının altında kalması nedeniyle yapılaşma konusunda sınırlamalar oluştuğunu, buna karşılık hattın bulunmadığı ve deplase edildiği 5. Levent’te daha yüksek yapılaşma haklarının verildiğini belirtiyor.
YURTTAŞLARIN TALEBİ: HATLAR KALDIRILSIN
Mahallelinin talebi ise yüksek gerilim hatlarının yerleşim alanlarından çıkarılması. Yurttaşlar, mümkün olması halinde hatların yeraltına alınmasını, bunun mümkün olmadığı durumlarda ise yerleşim alanlarından uzaklaştırılmasını istiyor.
Ulaş Fidan, “Bizim buradaki tek talebimiz bir an önce kalıcı bir şekilde bu tellerin yeraltına alınması ya da yerleşim alanlarından uzaklaştırılması” görüşünü dile getiriyor.
Bazı yurttaşlar ise hattın kısa vadede kaldırılmasının mümkün olmaması halinde en azından direklerin yükseltilmesi, bakım çalışmalarının yapılması ve güvenlik önlemlerinin artırılması gerektiğini söylüyor.
“20 YILDIR BİLGİLENDİRME YAPILMADI”
Mahalle sakinlerinin gündeme getirdiği bir başka konu ise bilgilendirme eksikliği.
Yaklaşık 20 yıldır mahallede yaşadığını belirten Deniz Avcıoğlu, bu süre içerisinde yüksek gerilim hatlarının insan sağlığı üzerindeki etkileri konusunda yetkili bir kurum tarafından kendilerine bilgilendirme yapılmadığını söylüyor.
Mahalleli, hatların kaldırılıp kaldırılmayacağı konusunda da açık ve resmi bir bilgi talep ediyor.
“Zararını bilmiyoruz. En azından kalkacak mı, kalkmayacak mı? Bizim bunun bilinmesini istememiz en doğal hakkımız” diyen yurttaşlar, özellikle çocukların bulunduğu alanlarda daha fazla bilgilendirme ve güvenlik önlemi alınmasını istiyor.
MAHALLEDE ÖLÇÜM TALEBİ
İstanbul Elektrik Mühendisleri Odası üyesi Reha Şen, öncelikle hattın gerilim seviyesinin ve mümkünse akım yoğunluğu ile yük akışına ilişkin verilerin elde edilmesi gerektiğini belirtiyor. Ardından yaşam alanlarında elektrik ve manyetik alan ölçümlerinin yapılabileceğini ifade ediyor.
Ölçümlerin özellikle çocukların bulunduğu futbol sahası, evlerin yakınındaki alanlar, bahçeler ve insan yoğunluğunun bulunduğu noktalarda yapılabileceği belirtiliyor.
Elde edilecek sonuçların ilgili mevzuatta yer alan değerlerle karşılaştırılarak değerlendirilmesi gerektiği aktarılıyor.
Uzman, ölçüm sonuçlarına göre bir risk değerlendirmesi yapılmasının önemine dikkat çekiyor.
SAĞLIK KONUSUNDA BELİRSİZLİK VE BİLGİ TALEBİ
Mahalle sakinleri, yüksek gerilim hatlarının sağlık üzerindeki etkileri konusunda da kaygılarını dile getiriyor. Güzeltepe Mahallesi Muhtarı Sibel Aksoy, mahallede kanser vakalarının yaygınlaştığı, baş ağrısı ve kalp krizlerinin arttığı yönünde kendilerine çok sayıda şikâyetin ulaştığını ifade ediyor.
Uzman görüşünde ise yüksek gerilim hatlarının oluşturduğu elektrik ve manyetik alanlara ilişkin ölçüm yapılması gerektiği belirtiliyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün ilgili sınıflandırmalarına ve çocukluk çağı lösemisiyle manyetik alanlar arasındaki ilişkinin araştırıldığına dikkat çekiliyor. Ancak görüşmede de belirtildiği üzere, mevcut bilgiler üzerinden “risk sıfır” denilemeyeceği ifade ediliyor.
Bu nedenle mahalle sakinlerinin talebi yalnızca hatların kaldırılması değil; ölçümlerin yapılması, sonuçların açıklanması ve halkın bilimsel veriler üzerinden bilgilendirilmesi.
“ORTAK HAREKET EDİLİRSE ÇÖZÜM BULUNABİLİR”
Mahalle sakinleri, sorunun bireysel girişimlerle çözülemeyeceğini düşünüyor.
Mahalledeki yüksek gerilim hatlarından doğrudan etkilenen yurttaşlardan Deniz Avcıoğlu, tek başına çözüm üretmesinin mümkün olmadığını belirterek, ortak tepkinin ortaya konulması gerektiğini söylüyor.
Güzeltepe Mahallesi Muhtarı Sibel Aksoy, daha önce vatandaşlardan gelen şikâyetlerin dilekçelerle ilgili kurumlara iletildiğini, belediye başkanına yapılan halk toplantısında da konunun gündeme getirildiğini aktarıyor.
Bölgede yaşayanlar, ilgili kurumların bir an önce çalışma yapmasını, hatların yerleşim alanlarından çıkarılması için alternatif güzergâhların değerlendirilmesini ve bu süreç tamamlanana kadar güvenlik önlemlerinin artırılmasını talep ediyor.