Antalya’da Truva Atı’na bakanlar ne görüyor?

Greenpeace, COP31 kapsamında Antalya’da sergilediği altı metrelik Truva Atı’yla plastiğin fosil yakıt endüstrisiyle bağına dikkat çekiyor. Karnındaki kapak açıldığında içinden plastikler dökülen heykelin önünde Antalya’da yaşayanlarla ve zirve için şehre gelenlerle konuştuk. Kimi eylemi beğendi, kimi kalıcı bir politika gerektiğini söyledi, kimi de sorumluluğu plastik üreten şirketlere yükledi.

Burak Altınok
Burak Altınok, İstanbul Arel Üniversitesi Gazetecilik Bölümü’nden 2021’de mezun oldu. Yeni Medya ve Gazetecilik alanındaki yüksek lisansını 2024’te tamamladı. Yeşil Gazete, 9. Köy, bianet, Fayn, Aposto...

Antalya’da Konyaaltı Belediyesi’nin önünde altı metre yüksekliğinde bir Truva Atı… Önünde fotoğraf çekenler, neyi anlattığını anlamaya çalışanlar, merak edip yaklaşanlar…

Greenpeace’in Antalya’da düzenlenen COP31 kapsamında sergilediği heykeli, Danimarkalı sanatçı Thomas Dambo hazırladı. Heykel, 13 Kasım’da Greenpeace Türkiye aktivistlerinin performansıyla açıldı. Atın karnındaki kapak açılınca içinden plastikler döküldü. Greenpeace’in vermek istediği mesaj şuydu: “Plastik, fosil yakıt endüstrisinin Truva Atı’dır.”

Örgütün verdiği bilgiye göre plastiğin yüzde 99’u fosil yakıtlardan üretiliyor. Greenpeace, petrol ve gaz talebindeki düşüş karşısında sektörün kârını korumak için plastik üretimini artırmaya yöneldiğine, bunun da fosil yakıtlara bağımlılığı sürdürdüğüne dikkat çekiyor.

Greenpeace Türkiye Sosyal ve Ekonomik Sistemler Kampanya Sorumlusu Berk Butan, fosil yakıt endüstrisinin plastiği bir “kaçış noktası” olarak kullandığını söylüyor. Butan’a göre Türkiye’nin COP31’de dünyaya tanıttığı Sıfır Atık girişimi, ancak plastik üretimine sınır getirildiğinde ve ülke başka ülkelerin plastik atıklarına kapatıldığında gerçek anlamda sıfır atık olabilir.

Tüm heykellerini geri dönüştürülmüş malzemeden yapan Dambo ise bu atın, gündelik hayatta kullanılan plastiğin petrol ve gazla bağını gözler önüne serdiğini belirtiyor.

Greenpeace Türkiye, Sıfır Atık vizyonunun üretimi de kapsayacak şekilde genişletilmesini, yeni petrokimya yatırımlarının durdurulmasını ve plastik atık ithalatının yasaklanmasını talep ediyor. Peki heykelin önünde duranlar bu mesajı nasıl değerlendiriyor?

“AÇILINCA GERÇEK ORTAYA ÇIKIYOR”

Claudia Serttepe
Claudia Serttepe

Antalya’da yaşayan ve 1980’lerden beri Greenpeace üyesi olan Claudia Serttepe, eylemi “çok güzel bir hareket” olarak nitelendiriyor. Neden at seçildiğini ise şöyle yorumluyor: “Dışarıdan her şey güzel, şov güzel gözüküyor. Açılınca gerçek ortaya çıkıyor.”

Serttepe, Antalya’ya ilk geldiği yıllarda şehrin çok temiz olduğunu ama son zamanlarda aynı görüntüyü göremediğini anlatıyor. Mikroplastik sorununa da dikkat çeken Serttepe, politika yapıcıların plastik yönetimi konusunda çok dikkatli olması gerektiğini söylüyor.

“GÜNLÜK DEĞİL, CİDDİ BİR POLİTİKA LAZIM”

Ertan Zengin de heykeli “çok güzel” buluyor ancak eylemin geniş bir karşılık bulacağından kuşkulu. Bu konuları ciddiye alan insanların az olduğunu düşündüğünü belirterek, “Anlatıyoruz, adam ‘ya benim derdim mi?’ diyor ve gidiyor” diyor.

Ertan Zengin
Ertan Zengin

Zengin, yakın zamanda sahilde gördüğü plastikleri anlatıyor:

“Geçenlerde fırtına oldu, sahilde yürüdüm, kendi kendime ‘bu kadar şişe nereden geldi?’ diye sordum. Bu kadar plastik olamaz… İnsan bakınca utanıyor. Dalgalar dışarıya çıkardı onları; günlerce öyle kaldı, birkaç hafta sonra belediye topladı. Düşünün, ben bunun fotoğrafını çekip sosyal medya hesaplarımda paylaştım ama hiçbir etkileşim almadı. Bir an önce çözüm bulmalıyız ve bu çözüm için günlük değil, ciddi bir politika lazım.”

“BU AT DÜNYAYI, İNSANLARI, TÜM CANLILARI SİMGELİYOR”

COP31 kapsamında Türkiye’de bulunan, Kenya’da iklim değişikliğiyle mücadele eden Friends of the Environment adlı sivil toplum kuruluşundan Dennis Karani, heykeli şöyle yorumluyor: “İçi şimdiden tıka basa doldurulmuş bir şey görüyoruz. Ata baktığınızda neredeyse boğulmak üzere.Benim için bu at dünyayı, insanları, çevredeki ve farklı ekosistemlerdeki tüm canlı organizmaları simgeliyor. Burada sergilenen tablo, bu gidişatın hem deniz yaşamını hem de karadaki canlıları boğup yok edeceğini gösteriyor.”

Karani’ye göre heykel, insanlara sürdürülebilir yaşamı benimsemeleri için güçlü bir mesaj vermeli. Doğaya salınmış plastiklerin atık yönetiminde büyük bir sorun yarattığını vurgulayan Karani, şirketlerin sorumluluğuna dikkat çekiyor:

“Şirketlerin plastikleri çevreye bırakmamalarını garanti altına alacak bir yola ya da sürece sahip olmaları gerekiyor. Belki de EPR [Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu] gibi mekanizmalara sahip olmalıyız. Ayrıca Küresel Kuzey’deki ve Küresel Güney’deki şirketlerin ve üreticilerin, plastik gibi büyük kirleticileri doğaya salmamalarını sağlamak adına sorumluluk almaları gerekiyor.”

Karani, bireysel çabanın da gerekli olduğunu söylüyor:

“Evimizde ya da iş yerimizde plastiğin doğadaki ayak izini nasıl yönetebileceğimizi bilmemiz gerekiyor. Bu gerçekten bütüncül ve kolektif bir mesele. Benim açımdan doğayı koruma ve iklim eylemi duygusu, kişisel bir sorumluluktan daha fazlası.”

“KENDİ PLASTİKLERİNİ TOPLAMAYI GARANTİ ALTINA ALMALILAR”

Erastus Macharia da arkadaşı Karani’nin söylediklerine katılıyor. “Kirleten öder” ilkesini hatırlatan Macharia, plastik üreticilerinin doğaya ve topluma karşı sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiğini söylüyor:

“Şirketlerin sorumluluk alması şart. Elbette sanayileşiyoruz ve sanayileşmek zorundayız ama plastikler üzerine düşünmemiz gerekiyor.”

Macharia, COP zirvesinde bir araya gelen büyük şirketlerin plastiklerin toplanması ve geri dönüştürülmesi için bütçe ayırmasını istiyor: “İnsanların bir araya geldiği bu COP zirvesinde bile o büyük şirketlerin sorumluluk alması; bütçelerinin büyük bir kısmını plastiklerin toplanmasına ve geri dönüştürülmesine ayırmaları gerekiyor.”

Şirketlerin de en az devletler kadar sorumluluk alması gerektiğini belirten Macharia’nın talebi açık: “Özellikle kendi plastiklerini toplamayı garanti altına almalılar.”