Serbest ticaret bölgeleri, ABD’ye sıfır gümrükle ihracat ve düşük ücretler… Mısır, artık tekstil ve hazır giyim için yeni bir üretim üssü. Ancak işçiler, asgari ücretin altında ücretle mücadele ediyor. Türkiye’den taşınarak Mısır’a kurulan fabrikalar da da grev var. Baskı altına alınan işçiler karşılarında da polisi buluyor. Mısır Demokratik İşçiler Sendikası Başkanı Saad Shaaban Eid, Türkiye’deki sendikalara ortak bir mücadele zemini kurulması için çağrı yapıyor.
Mısır’da Sisi hükümetinin girişimleriyle tekstil ve hazır giyim sektörü, son yıllarda ülke ekonomisinin en hızlı büyüyen alanlarından biri haline geldi. Yeni kurulan serbest ticaret bölgeleri, ABD pazarına sıfır gümrükle erişim, düşük işçilik maliyetleri ve sendikaların zayıf olması, Mısır’ı küresel markalara üretim yapan tedarikçiler için cazip bir merkez haline getirdi.
Bu süreç, aynı zamanda Türkiye’den ve Balkanlar’dan tekstil üretiminin Mısır’a kaymasına ve bu ülkelerde işsizliğin artmasına yol açtı. Ancak Mısır hükümeti ve işverenler için “başarı” olarak sunulan bu büyüme, işçiler açısından aynı anlama gelmiyor.
Aksine, son aylarda düşük ücretler, güvencesizlik ve baskı nedeniyle çok sayıda tekstil fabrikasında grevler patlak verdi. Mısır Demokratik İşçiler Sendikası Başkanı Saad Shaaban Eid’in verdiği bilgiye göre, son dönemde iki büyük fabrikada işçiler greve çıktı.
“Grevlerin nedenlerinden biri asgari ücretin uygulanmamasıydı,” diyerek ücret politikasını vurguladı. Eid; “Bazı fabrikalarda işverenler hâlâ asgari ücretin altında ödeme yapıyor” dedi.
BEŞ TEMEL TALEP
Saad Shaaban Eid, tekstil sektöründeki yapısal sorunların yalnızca Mısır’a özgü olmadığını vurguladı ve Türkiye’deki sendikalara ortak bir mücadele zemini çağrısı yaptı. Eid’e göre Türkiyeli ve Mısırlı sendikacılar şu talepler etrafında birleşebilir:
. Düşük ücret rejiminin değiştirilmesi.
. Çalışma koşullarının düzeltilmesi.
. İşyerlerinin denetlenmesi
. Kadın işçilerin evlilik sonrası işe dönüşlerinin teşvik edilmesi
. İşe alımlarda yaş sınırı konmaması. Genç işçilerin işsizliğe sürüklenmemesi.
ASGARİ ÜCRET VAR AMA UYGULANMIYOR
Eid, sendika olarak son dönemde bazı fabrikalarda kazanımlar elde ettiklerini söylüyor. Bunların başında ücret artışları ve yemek ya da öğün karşılığında yapılan ek ödemeler geliyor. Ancak tablo hâlâ sorunlu.
“Sorun çözülmüş değil. Fabrikalar arasında hâlâ çok ciddi bir ücret farkı var”
Ekonomi Bakanlığı’nın 2026 için aldığı karara göre Mısır’da asgari ücret 7 bin Mısır poundu. Bu rakam, aylık yaklaşık 160 dolara denk geliyor. Ancak bazı fabrikalarda ücretler hâlâ 150 doların altında.
Eid’e göre bazı Türk şirketleri, Mısır’daki bu düşük ücret rejimini ve sağlanan istisnaları açıkça bir avantaj olarak görüyor.
Bu avantaj, son beş yılda açık bir devlet politikasına dönüştü. Mısır hükümeti özellikle tekstil ve hazır giyim alanında yabancı sermayeyi çekmek için kapsamlı bir teşvik paketi uyguluyor. Devlet arazileri yatırımcılara uzun vadeli kiralarla veriliyor, enerji fiyatları sabitleniyor, ihracat yapan firmalara vergi iadesi sağlanıyor. Kahire çevresi başta olmak üzere Port Said ve Al-Minya gibi bölgeler “yeni üretim üssü” olarak konumlandırılıyor.
Türkiye’den çok sayıda tekstil grubu da bu ortamdan yararlanıyor. Şık Makas (CRS Jeans), Yeşim ve LC Waikiki’nin tedarikçileri gibi şirketler, Mısır’da yeni üretim tesisleri kurmuştu. Bazı firmalar üretimin bir bölümünü “deneme hattı” olarak dahi Mısır’a kaydırmıştı.
GREVLER BASTIRILIYOR, İŞÇİLER GÖZALTINA ALINIYOR
Ancak bu büyüme, işçiler açısından ağır çalışma koşullarını da beraberinde getirdi. Mısır’a ilk giden firmalar arasında yer alan Yeşim Grubu’na ait Jade Textile Egypt fabrikasında çalışan işçiler, düşük ücretler nedeniyle greve çıktı. Talepleri, aylık ücretlerin 10 bin Mısır pounduna çıkarılması. Şirketin sunduğu artış ise ortalama 800 poundla sınırlı kaldı; taban ücretler 6 bin 500 poundun altında.
Fabrikada yaklaşık 6 bin işçi çalışıyor; bunların üçte biri kadın. Haber sitesi Al Manassa’ya konuşan işçiler, grev sırasında şirket yönetiminin WhatsApp grupları üzerinden işten atma ve güvenlik birimlerine bildirmekle tehdit ettiğini aktardı.
Benzer sorunların şirketin Borg El Arab ve Ismailia’daki diğer tesislerinde de yaşandığı belirtildi.
Ocak ayında Obour City’de faaliyet gösteren Türk-Mısırlı ortaklı T&C Garments fabrikasında da yaklaşık 6 bin işçi Aralık 2024’te greve çıkmıştı. İşçilerin talepleri arasında asgari ücretin uygulanması, yıllık ikramiyelerin artırılması, yemek yardımlarının yükseltilmesi ve işyeri sağlık koşullarının iyileştirilmesi yer almıştı.
Grev sürecinde servisler durduruldu, bölümler birbirinden ayrıldı, ardından güvenlik güçleri devreye girdi. 26 işçi evlerinden gözaltına alındı ve iki hafta tutuklu kaldı.
Nil Deltası’ndaki Samanoud bölgesinde de benzer bir tablo yaşandı. Asgari ücretin uygulanmaması nedeniyle başlayan grevlerin ardından işçiler hakkında soruşturmalar açıldı; sendikal öncüler gözaltına alındı ve işten çıkarıldı. Aynı bölgede yüzlerce işçinin sağlık sigortası, şirket borçları gerekçe gösterilerek askıya alındı. Kronik hastalığı olan işçiler, aylık ilaçlarını kendi ceplerinden ödemek zorunda kaldı.
KANUN DEĞİŞTİ, SENDİKALAŞMAK İMKANSIZ HALE GELDİ
2017’de İş Kanunu ve Sendikalar Yasası’nda yapılan baskıcı değişiklikler, sendikalaşmayı neredeyse imkânsız hale getirirken şirketleri işçilerin ücretlerini bir baskı aracına dönüştürme konusunda cesaretlendirdi.
2024 yılında yapılan bu değişiklikle Mısır’daki bağımsız sendika sayısı 1.500’den 150’ye düşerken, onlarca sendikacı da toplu gözaltılar ve askerî yargılamalarla karşı karşıya kalmıştı.
Mısırlı bir sivil toplum kuruluşu olan Sendikalar ve İşçi Hizmetleri Merkezi (CTUWS) tarafından yayımlanan bir rapora göre, yalnızca 2023 yılında işçilere yönelik 6.241 ihlal kayda geçti.
MISIR HÜKÜMETİNİN ÇİN PLANI
Mısır hükümeti, tekstil sektörünü ulusal öncelik olarak tanımlıyor. Aralık 2025’te Çinli Fountain Set Limited ile 100 milyon dolarlık yeni bir tekstil yatırımı için görüşmeler başlatıldı. Planlanan tesisin yaklaşık 1.500 doğrudan istihdam yaratması ve Avrupa ile Afrika’ya ihracat yapması hedefleniyor. Yetkililer, devletin son yıllarda kamuya ait tekstil fabrikalarına 4 milyar doların üzerinde yatırım yaptığını, serbest bölgeler ve özel ekonomik bölgelerle yatırımcılara esnek modeller sunduğunu vurguluyor.
