Mardin’in Midyat ilçesinde Mehmet Beyaz gün boyu taş yontuyor. Çay molasında ise çantasından Kürtçe kitaplarını çıkarıyor. Mardin Artuklu Üniversitesi’nde Kürt Dili ve Edebiyatı eğitimi alan 34 yaşındaki Beyaz, yüksek lisansını sürdürüyor. Öğretmenlik yapmayı istiyor, ancak çocuklarının geçimini sağlamak için duvarcılık yapıyor.
“Lisansta okurken geçimimi sağlamak için duvarcılık yaptım. O zaman çalışmasaydım okulumu bitiremezdim” diyen Beyaz, bugün de eğitimine devam edebilmek için aynı işi yaptığını anlatıyor: “Duvarcılığı geçimimi sağlamak için yapıyorum ama asıl amacım dilime hizmet etmek.”
Beyaz, modern edebiyat ve Kürt romanı üzerine akademik çalışmalar yürütmeyi, bir roman yazmayı da hedefliyor. Şantiyedeki molalarında okuduğu kitapları çalışma arkadaşlarına tanıtıyor; fırsat buldukça onlara Kürtçe öğretiyor.
KONTENJANLAR TEK HANELERE DÜŞTÜ
Beyaz’ın yaşadığı durum, Kürtçe eğitimi alan mezunların istihdam sorununu görünür kılıyor. Haberde derlenen verilere göre Kürtçe öğretmenliği lisans programlarından yaklaşık 847 kişi mezun oldu. Ancak bu sayı, mezunların tamamının bugün atama beklediği anlamına gelmiyor.
Kürtçe öğretmenliği için 2023’te 50 kişilik kontenjan açıldı. Bu sayı 2024’te 10’a, 2025 ve 2026’da ise 6’ya düştü. Kürtçe Öğretmenler İnisiyatifi Sözcüsü Emin Ay, sınırlı atamaların birçok mezunu başka işlere yönelttiğini söylüyor.
Ay’a göre kendi alanında çalışamamak, mezunların Kürtçe üzerine üretimini de zorlaştırıyor: “Sabahtan akşama kadar bir işte çalışıyorlar. Eve geldiklerinde yoruluyorlar; bir kitap, bir makale okuyamıyor, bir yazı yazamıyorlar.”
DERSİ SEÇEN HER ÖĞRENCİ DERS ALAMIYOR
Öğretmen istihdamı, seçmeli Kürtçe dersini tercih eden öğrencilerin derse erişimiyle de bağlantılı. Ay’ın Milli Eğitim Bakanlığı’na dayandırarak aktardığı rakamlara göre 59 bin 800 öğrenci dersi seçti, ancak 36 bini fiilen ders alabildi. Ay, bazı okullarda yeterli sayıda öğrenci olmadığı gerekçesiyle sınıf açılmadığını belirtiyor.
Beyaz ise bir sınıfta ders vereceği günü beklerken şantiyede çalışmayı ve Kürtçe üzerine okumayı sürdürüyor. “Yalnızca duvarcılık işinde çalışmayacağım” diyor. “Roman üzerine hem akademik hem edebî açıdan çalışacağım.”