Ağrı’da belediye bütçesinin bir bölümünün hangi hizmetler için kullanılacağına yurttaşların doğrudan katıldığı yeni bir model uygulanmaya başladı. Ağrı Belediyesi’nin 2026 yılında hayata geçirdiği Katılımcı Bütçe Projesi kapsamında mahalle sakinleri önce sorunlarını ve ihtiyaçlarını belirledi, ardından öncelikli gördükleri hizmetler için sandığa gitti.
Uygulamanın ilk aşaması dört pilot mahallede gerçekleştirildi. Fatih, 100. Yıl, Bulut ve Kazım Karabekir mahallelerinde yapılan toplantılarda yurttaşların talepleri kayda geçirildi. İkinci aşamada ise bu talepler mahallelerde sandığa taşındı.
Oylamaların sonunda park ve yeşil alan, sağlık ocağı, kütüphane, imar planlaması, altyapı, yol ve kaldırım, hayvan barınağı ve taziye evi gibi hizmetler mahallelerin öncelikleri arasına girdi.
Katılımcı bütçe uygulamasının asıl farkı ise yurttaşların yalnızca belediyeden hizmet talep eden konumda kalmaması. Mahalle sakinleri hangi ihtiyacın öncelikli olduğunun belirlenmesinden bütçenin planlanmasına kadar sürecin bir parçası haline geliyor.
ÖNCE MAHALLELİ KONUŞTU, SONRA SANDIK KURULDU
Projenin ilk tur toplantıları Fatih Mahallesi’nde 11–12 Haziran, 100. Yıl Mahallesi’nde 18–19 Haziran, Bulut Mahallesi’nde 25–26 Haziran ve Kazım Karabekir Mahallesi’nde 2–3 Temmuz 2026 tarihlerinde yapıldı.
İki gün süren toplantılarda mahalle sakinleri yaşadıkları bölgenin sorunlarını, ihtiyaçlarını ve belediyeden beklentilerini doğrudan belediye yönetimi ve proje koordinatörlerine anlattı. Talepler kayıt altına alınarak oylamaya sunulacak hizmet başlıkları oluşturuldu.
Belediye ile mahalle sakinleri arasındaki iletişimin sürdürülmesi amacıyla mahalle delegeleri de seçildi. Fatih, Bulut ve 100. Yıl mahallelerinde üçer, Kazım Karabekir Mahallesi’nde ise iki delege belirlendi. Delegelerin, bütçe sürecindeki gelişmeleri mahalle sakinlerine aktarması ve mahalle ile belediye arasındaki koordinasyonu sağlaması planlandı.
100. YIL MAHALLESİNDE İLK SANDIK KURULDU
İkinci turun ilk halk oylaması 17 Ağustos 2026’da 100. Yıl Mahallesi’nde yapıldı. Mahalle sakinlerinin oyları sonucunda park yapımı yüzde 26,32 ile ilk sıraya yerleşti. İmar planlaması yüzde 21,05, köprü yapımı ise yüzde 16,37 oranında destek aldı.
Diğer mahallelerde yapılması planlanan oylamalar, Belediye Eşbaşkanı Memed Akkuş’un yaşamını yitirmesi nedeniyle eylül ayının sonuna ertelendi.
28 Eylül’de Bulut Mahallesi’nde yapılan oylamada sağlık ocağı yüzde 28 ile ilk sırada yer aldı. Kütüphane yüzde 15, park ve bahçe talebi ise yüzde 14 oranında oy aldı.
29 Eylül’de Kazım Karabekir Mahallesi’nde sandıktan iki temel altyapı talebi eşit oranla çıktı. Yol, asfalt ve kaldırım hizmetleri ile altyapı yüzde 25’er oy alırken park ve yeşil alan yüzde 21,88 ile üçüncü sırada yer aldı.
30 Eylül’de Fatih Mahallesi’nde yapılan oylamada ise hayvan barınağı yüzde 37,23 ile ilk sıraya yerleşti. Park ve yeşil alan yüzde 27,66, taziye evi ise yüzde 21,28 oranında destek gördü.
Böylece dört pilot mahallede toplam 12 hizmet başlığı yurttaşların oylarıyla önceliklendirilmiş oldu.
DÖRT MAHALLENİN ORTAK TALEBİ YEŞİL ALAN
Oylamalarda mahallelerin ihtiyaçlarının birbirinden farklılaştığı da ortaya çıktı. Bulut Mahallesi’nde sağlık ocağı, Kazım Karabekir’de yol ve altyapı, Fatih’te hayvan barınağı öne çıkarken park ve yeşil alan talebi bütün mahallelerde üst sıralarda yer aldı.
Belediye yönetimi, bazı mahallelerde yol ve asfalt taleplerinin daha alt sıralarda kalmasını ise son dönemde yapılan yol çalışmalarına bağlıyor.
Sandıktan çıkan sonuçların ardından şimdi gözler 2027 bütçesine çevrildi. Belediye, mahallelerde belirlenen öncelikler doğrultusunda gerekli bütçe planlamasını yaparak projelerin uygulama sürecini başlatmayı hedefliyor.
ARAS: HALK YALNIZCA TALEP ETMEYECEK, KARARA DA KATILACAK
Ağrı Belediye Eşbaşkanı Hazal Aras’a göre uygulamanın temel amacı yalnızca mahallelerin hangi hizmete ihtiyaç duyduğunu öğrenmek değil, yerel yönetimde karar alma biçimini değiştirmek.
Katılımcı bütçeyle yurttaşların belediye yönetiminde daha fazla söz sahibi olmasını hedeflediklerini belirten Aras, “Yerel demokrasiyi güçlendirmek, kentin sorunlarını halkla birlikte tespit edip çözüm önerilerini birlikte gerçekleştirmek istiyoruz” dedi.
Aras, belediyenin yurttaş adına karar veren tek aktör olmaması gerektiğini belirterek şöyle konuştu:
“Belediye toplum mühendisliği yapmayacak. Hedefimiz toplum adına düşünüp karar vermek ve inşa etmekten ziyade toplumla beraber sorunları tespit etmek, çözüm önerilerine de toplumu dahil etmek. Yerinden yönetimi güçlendirmek ve karar alma süreçlerine halkı katmak istiyoruz.”
“AĞRI’DA BİR İLK”
Aras, katılımcı bütçe uygulamasının Ağrı açısından bir ilk olduğunu belirterek modelin dünyadaki örneklerinin 1980’lerin sonunda Brezilya’nın Porto Alegre kentinde ortaya çıktığını ve daha sonra farklı ülkelere yayıldığını söyledi.
Türkiye’de de 1980 öncesinde halkın yerel yönetim süreçlerine daha fazla katıldığı belediyecilik deneyimleri bulunduğunu savunan Aras, Ağrı’da hayata geçirilen modeli toplumcu belediyecilik anlayışının bir parçası olarak değerlendirdi.
Aras, “Bu uygulama Ağrı’da ilk kez gerçekleşiyor. Elbette dünyada ilk değil ama Ağrı’da bir ilk. Katılımcı bütçe de toplumcu belediyeciliğin bir ayağını oluşturuyor” dedi.
HEDEF 18 MAHALLEYE YAYMAK
Belediye yönetiminin hedefi uygulamayı pilot mahallelerle sınırlı tutmamak. Ağrı merkezdeki toplam 18 mahallenin tamamının zaman içinde katılımcı bütçe sürecine dahil edilmesi planlanıyor.
Aras, ilk toplantılarda katılımın sınırlı kaldığını ancak süreç ilerledikçe mahalle sakinlerinin ilgisinin arttığını söyledi:
“Ağrı’da bir ilk olduğu ve halk şimdiye kadar yönetime doğrudan dahil olmadığı için başlangıçta toplantılara çok yoğun bir katılım olmadı. Ancak her toplantıda sayı giderek arttı. Toplumun farklı kesimlerinin katılması çalışmamıza güç katıyor.”
SANDIKTAN ÇIKAN SONUÇ BÜTÇEYE NASIL YANSIYACAK?
Katılımcı bütçenin en önemli aşamalarından biri, yurttaşların sandıkta belirlediği önceliklerin belediye bütçesine aktarılması olacak.
Aras, pilot mahallelerde oylamayla belirlenen hizmetlere 2027 bütçesinde öncelik verileceğini söyledi. Belediyenin toplam bütçesinin tamamının bu projelere ayrılamayacağını belirten Aras, katılımcı bütçe için belirli bir pay ayrılacağını ifade etti:
“Öncelikle pilot olarak seçtiğimiz dört mahallede tespit edilen hizmetlere, öncelik sırasına göre bütçe ayrılacak. Elbette bütçenin tamamı değil, yüzde üç ya da yüzde beş gibi bir bölüm söz konusu olacak. Sonuçta 18 mahallemiz var ve bütçeyi kente eşit şekilde dağıtmamız gerekiyor. İşleyiş, oylamada en çok öne çıkan hizmete göre şekillenecek.”
KATILIMCI BÜTÇE BELEDİYE–HALK İLİŞKİSİNİ DEĞİŞTİRİR Mİ?
Katılımcı bütçe modeliyle birlikte Ağrı’da ilk kez mahalle sakinlerinin talepleri yalnızca belediyeye iletilmekle kalmadı, öncelik sırası doğrudan yurttaşların oylarıyla belirlendi. Modelin bundan sonraki asıl sınavı ise sandıktan çıkan sonuçların 2027 bütçesine ne ölçüde yansıyacağı ve seçilen projelerin hayata geçirilip geçirilmeyeceği olacak.
Aras’a göre yurttaşların karar sürecine katılması belediye ile mahalleler arasındaki ilişkiyi de değiştirebilir. Bunun hem aidiyet duygusunu hem de yerel yönetimin hesap verebilirliğini güçlendireceğini savunan Aras, şunları söyledi:
“Sorunları tespit edip çözmek anlamlı fakat sorunu yaşayan halkı çözüme ortak etmek bambaşka bir
şey. Onların tespiti ve talebi, yönetim ile halk arasında aidiyet duygusunu pekiştiriyor. Bu aynı zamanda hem yerel demokrasiyi güçlendirir hem de hesap verebilir, hesap sorabilir bir anlayışı hayata geçirir. Halk hesap sorabilecek, yönetim de hesap verebilecek.”
Dört mahallede kurulan sandıklar katılımcı bütçenin ilk aşamasını tamamladı. Uygulamanın yerel yönetimde kalıcı bir katılım mekanizmasına dönüşüp dönüşmeyeceğini ise 2027 bütçesinde ayrılacak kaynak, seçilen projelerin gerçekleşme oranı ve modelin diğer 14 mahalleye yayılıp yayılmaması gösterecek.
