Son iki yıldır bölgedeki birçok il ve ilçede Kürtçe edebiyat ve kitap günleri düzenleniyor. Yekîtiya Weşangerên Kurd Kürt Yayıncılar Birliği ( YEWKURD) öncülüğünde düzenlenen DEM Partili belediyeler ve kimi barolar tarafından desteklenen kitap günleri, birbirinden çok farklı amaçlar taşısa da temel hedef Kürtçe edebiyatın fuarını yaratmak.,
Kitap günlerinin düzenlendiği şehirlerdeki dil ve kültür derneklerinin de eşlik ettiği bu etkinlikler kapsamında daha önce Diyarbakır, Ergani, Iğdır, Mardin gibi şehirlerde ve ilçelerinde organize edilmişti. Kürtçe kitap günlerinin en son durağı da Van’ın Tuşba ilçesiydi. 18-21 Haziran tarihleri arasında Tuşba Belediyesi, Kurdîwar ve Yewkurd işbirliği ile düzenlenen kitap günlerine birbirinden farklı dünya görüşlerine sahip 30’a yakın Kürt yayınevi katıldı. Kürtçe çocuk kitapları, şiir, roman, sözlük, araştırma ve inceleme kitaplarının yanı sıra Türkçe yazan Kürt yazarların da onlarca kitabı fuarda yerini aldı ve yazarları da kitaplarını imzaladı. 2024’ten beri faaliyet gösteren ve 2025 yılında resmileşen YEWKURD öncülüğünde gerçekleştirilen kitap günlerinin amaç ve hedeflerini YEWKURD Eş Başkanı Asya Genim’e, fuar hakkında beklenti ve önerileri de fuara katılım sağlayan çeşitli yayınevi temsilcilerine sorduk.
“KİTAP GÜNLERİ, SANSÜR VE GÖRMEZDEN GELİNMEYE KARŞI BİR TAVIRDIR”
YEWKURD Eş Başkanı Asya Genim’e göre Kürtçe kitap günleri fikrinin ortaya çıkmasının temel nedenleri Kürtçe yayıncılığın yıllardır karşılaştığı idari engeller, sansür ve görünürlük sorunu:
“Kürtçe kitap günlerinin ortaya çıkışında birçok etken var. Kürtçe yayıncılık uzun yıllardır çeşitli idari engeller, sansür ve görünürlük sorunlarıyla karşı karşıya kalmıştır. Bunun yanında Kürt yayınevleri; Kürtçe edebiyatı ve Kürtçe eserleri daha görünür kılmak, bu emeği Kürtçe okuyucusuyla buluşturmak, kendi kültürel ve dilsel alanını genişletme ve güçlendirmek için alternatif kitap günleri, kitap fuarları düzenlemektedir. Dolayısıyla bu etkinlikler Kürtçe yayıncılığını görmezden gelen ve engelleyen anlayışa karşı kendi alansal gücünü YEWKURD olarak güçlü bir şekilde ortaya koymak, dili yani Kürtçeyi asimilasyona karşı koruma sorumluluğunu veyahut bilincini yaymayı hedeflemektedir”.
Eş Başkan Genim, düzenledikleri fuarlar ve sonraki hedefleri için de şunları söyledi:
“YEWKURD şu ana kadar birçok şehirde ve ilçede düzenlenen kitap etkinliklerine katılım desteği sağlayarak toplumun kitap ve sanat gereksinimini getirmiş olduğu yazar ve kitaplarla ve düzenlediği panel, dinleti gibi etkinliklerle gidermeye, cevap olmaya gayret etmiştir. Mardin, Diyarbakır, Van, Iğdır gibi yerlerde misafir kurum ve YEWKURD işbirliği ile kitap günleri ve fuar organizasyonları yapılmıştır. Şu an için hedeflediğimiz ve kürtçe kitapları okuyucuyla buluşturmak istediğimiz bazı il ve ilçelerimiz var. Kürtçenin direndiği her yere kendi gücümüzü de oraya taşıyarak dilin varoluşsal anlamını ve dilin yaşamsallığını korumayı amaçlıyoruz. Kürtçe asimilasyon ve oto asimilasyona karşı ciddi bir yok olma tehlikesiyle karşı karşıyadır. Bu tehlikeyi toplumun her bireyi ve her kurumu görmeli, bu soruna, bu yıkıma karşı ivedilikle çözüm yolları geliştirmeleri gerektiğini düşünüyoruz”.
“TUŞBA EDEBİYAT VE KİTAP GÜNLERİ’NE 30’A YAKIN YAYINEVİ KATILDI”
En son Van Tuşba’da düzenlenen kitap günlerine katılan yayınevleri ve yapılan etkinlikler hakkında bilgi veren Genim, şöyle tamamladı:
“YEWKUR yapısı içerisinde bulunan 30’a yakın yayınevimiz Tuşba Belediyesi ve Kurdîwar işbirliği ile düzenlenen Edebiyat ve Kitap Günleri etkinliğine katılım sağlamıştır. Kürtçe ile beraber Türkçe eserler de yayınlayan; Sîtav, Morî, Pall, Na, Doz, Enstituya Stenbolê, Dara, Ar, J&J, Lûvî, Nûbihar, Aryen, Zîlan, Deng, Do, Payîz, Aram, Belki, Bêjîng, Ava, İsmail Beşikci Vakfı Yayınları, Özgürlük Yolu, Sîdar, Zarg, Lîberte, Dipnot Lîl, Ronya, Peywend ve Kurdîxane Akademî gibi kurumların katıldığı edebiyat ve kitap günleri kapsamında yazar ve okuyucu buluşmaları, şiir dinletisi ve çeşitli paneller düzenlendi. Bu tarz etkinlikler bu fuarı daha güçlü ve daha renkli bir hale getirdi”.
YAYINEVLERİ ETKİNLİKLERDEN MEMNUN FAKAT PROFESYONELLİK İSTİYOR”
Peki Van’daki ve diğer şehirlerde daha düzenlenen kitap günlerine katılan yayınevleri ne diyor, bu kitap günlerini nasıl değerlendiriyor? Tüm yayıncılar çalışmaları değerli ve kazançlı bir adım olarak görürken, ortak talep olarak düzenleyici kurum ve kuruluşlardan daha profesyonel bir organizasyon bekliyor.
Zîlan Akademi ve Jînda Yayınları sahibi Fahrettin Elitaş, fuar tarihi belirlerken çok dikkat edilmesi gerektiğini düşünenlerden:“TÜYAP, CNR gibi büyük şirketlerin düzenledikleri genel fuarlar, maddi olarak yayıncıları özellikle de Kürt yayıncılarını ciddi anlamda zorlamasına rağmen çok daha profesyonel olmakta. Stant, yer, reklamlar ve bütün organizasyonlar noktasında daha profesyoneller. Tabii bu şartlar oluştuğunda biz Kürt yayıncılarına özgü olan bu fuarlara daha çok taraftarız. Yani orada aidiyet duygusu daha ağır basar.Ayrıca zamanlama noktasında da dikkat edilmesi gereken hususlar var. Okulların sınav dönemleri, tatiller göz önünde bulundurularak fuar tarihlerinin belirlenmesi önem arz etmektedir diye düşünüyorum’
PirtûkaKurdî adına fuarda bulunan Sebih Yoldaş da bu girişimlerin önemli olduğunu, zamanlama ve mekan konusunda titiz davranılmasını istiyor:
“Kürt yayıncılığı açısından bu fuarların henüz başlangıç aşamasında olduğu bir gerçektir; dolayısıyla hem yerel yönetimler hem de YEWKURD nezdinde birtakım eksikliklerin yaşanması olağandır. Önemli olan, bu süreçten gerekli dersleri çıkararak fuarları daha profesyonel ve erişilebilir mekanlara taşımaktır. Bunun yanı sıra, her organizasyona daha geniş bir yazar kadrosunun katılımı teşvik edilmelidir. Belediyelerden temel beklentimiz, Kürt yazarlara ve yayın emekçilerine gereken kıymeti göstererek bu etkinlikleri çok daha donanımlı alanlarda hayata geçirmeleridir”.
Sîtav Yayınevi sahibi Servet Özkan ise fuarların dar bir zaman dilimi içinde yapılmaması ve ciddi bir reklam yapılması konusunda uyarıyor:
“ Bize göre bu tür kitap günleri öz itibari ile güzel birer etkinliklerdir. Onlarca Kürtçe yayın yapan yayınevlerinin bu günlerde bir araya gelmesi, kitaplarını halka ulaştırması, okuyucularla kaynaşması olumlu. Ancak son dönemlerde yapılan bu kitap günlerindeki en büyük eksiklik reklam yapılmadan kısa süre içerisinde düzenlenmiş olmaları. Bu da organizasyon eksikliğine neden oluyor. Oysa kürt yayıncılar birliği bu tür organizasyonlarda birinci dereceden muhatap alınmalıdır. Çünkü bu kurum bu tür günler için tecrübe sahibidir”
