Ağrı’da hayvancılık yapan dört besici, ilaç ve veteriner giderlerini karşılamakta zorlandıklarını anlatıyor. İlaç bedellerinin bir bölümünün devlet tarafından karşılanmasını isteyen yetiştiriciler, fiyatların ve ürünlerin denetlenmesini, hayvan hastalıklarının teşhisi için de kentteki hizmetlerin artırılmasını talep ediyor.
Ağrı’da küçükbaş hayvan yetiştiriciliği yapan Şemsettin Yılmaz, sık kullandıkları bir parazit ilacının bir şişesine 600–700 lira ödediğini söylüyor. Kendi sürüsündeki kullanımına göre bu miktar ancak 25 koyuna yetiyor. Yılmaz, hayvanların tedavi giderlerini karşılayabilmek için ilaç alımında kamu desteği istiyor.
Yılmaz’ın yanı sıra Mehmet Demir, Faik Kaymak ve Tevfik Bakır da ilaç fiyatlarından yakınıyor. Besiciler, farklı yerlerde karşılaştıkları fiyatları sorgularken veteriner hizmetlerine ve hastalıkların nedenini belirleyecek tetkiklere erişimde yaşadıkları güçlükleri de anlatıyor.
“İLAÇ ALIRKEN ZORLANIYORUZ”
Şemsettin Yılmaz, insan sağlığındaki uygulamalara benzer bir destek mekanizmasının hayvan ilaçları için de oluşturulmasını istiyor:
“Hayvan ilaçları alımında genel sağlık sigortası gibi bir kolaylık istiyoruz. Ya da eskiden kullanılan Yeşil Kart uygulaması gibi de olur. Çünkü mevcut ilaç alımlarında herhangi bir indirim veya katılım payı olmadığı için ilaç alırken zorlanıyoruz. Örneğin bir şişe Leva 600–700 lira. Bu da en fazla 25 koyuna yeter.”
Yılmaz’a göre ilaç giderlerinin bir bölümünün karşılanması, hayvancılığı sürdürmeye çalışan üreticilerin yükünü hafifletebilir.
AYNI İLAÇ İÇİN FARKLI FİYATLAR ANLATILIYOR
Mehmet Demir, Gaziantep’ten temin ettiği ilaçların Diyadin’de satılanlardan daha ucuza geldiğini söylüyor. Fiyat farkının nedenini sorgulayan Demir, içinde 10 adet bulunan Okzan adlı ürüne 250 lira istendiğini belirtiyor:
“Gaziantep’ten aldığınız ilaçlar Diyadin’deki ilaçlardan daha ucuza geliyor. Peki nasıl oluyor da o kadar uzaktan gelen bir ilaç buradaki ilaçtan daha ucuz olabiliyor? Çünkü burada herkes kendi kafasına göre bir fiyat uyguluyor. Bir paket Okzan 250 lira olmuş. Paketinde 10 adet bulunan ilacın tanesi 25 liraya geliyor.”
Besicilerin aktardığı fiyatların aynı ambalaj miktarı, içerik ve satış koşullarına ait olup olmadığı ise mevcut bilgilerle karşılaştırılamıyor.
İLAÇLAMANIN ARDINDAN 63 HAYVANINI KAYBETTİĞİNİ SÖYLÜYOR
Faik Kaymak’ın anlattığı sorun yalnızca tedavi giderleriyle sınırlı değil. Kaymak, ilkbaharda hayvanlarına kene için ilaçlama yaptıktan sonra 63 hayvanının öldüğünü söylüyor. Kullandığı ürünün sahte olabileceğinden şüphelenen Kaymak, ölüm nedenini öğrenmek için ilçe tarım müdürlüğüne defalarca başvurduğunu anlatıyor:
“İlkbaharda hayvanlarda kene vardı. İlaçlama yaptık, 63 hayvanımız telef oldu. Belki on sefer ilçe tarıma hayvanlarımın telef olma sebebini öğrenmek için gittim. Dediler ki sana ancak Van’da randevu alabilmen için yardımcı olabiliriz. Hayvanını götürüp orada laboratuvara bırakırsın, bir hafta sonra sonuçlar çıkar dediler.”
Kaymak’ın hayvanlarının ölüm nedenini ortaya koyan bir laboratuvar sonucu veya veteriner raporu bulunmadığı için ölümlerin kullanılan ilaçtan ya da sahte bir üründen kaynaklandığı doğrulanmış değil.
Hayvan hastalıklarının teşhisi için kentte daha fazla imkân sağlanmasını isteyen Kaymak, veteriner muayene ücretlerinin de kendileri için önemli bir gider olduğunu belirtiyor. Bir muayene için 2 bin lira istendiğini söyleyen Kaymak, ilaç giderlerinin bu tutara eklendiğini anlatıyor.
“GEÇEN YIL 2 BİN 400 LİRAYDI, BU YIL 4 BİN 100 LİRA”
Tevfik Bakır da kullandığı ilaç ve aşılara geçen yıla göre daha fazla para ayırdığını söylüyor. Bakır’ın verdiği örnekler arasında parazit ilaçları, çiçek aşısı ve karma aşı bulunuyor:
“600 liraya aldığımız 50 cc’lik Leva 900 lira olmuş. 100 koyun için 2 bin liraya aldığımız çiçek aşısı bu sene 3 bin 500 lira olmuş. Karma Coglavax geçen sene 2 bin 400 lira civarındayken bu sene 4 bin 100 lira olmuş. İçinde 10 adet ilaç bulunan Okzan 100 liradan 250 liraya çıkmış.”
Bakır, bazı ilçelerde veteriner sayısının azaldığını ve veresiye ilaç alımının da fiyatları etkilediğini düşünüyor. Ancak ilçelerdeki veteriner sayısının değişimi ve satış koşullarının fiyatlara etkisi konusunda meslek örgütünün değerlendirmesi gerekiyor.
İLAÇ DESTEĞİ, DENETİM VE TEŞHİS İMKÂNI TALEP EDİYORLAR
Görüşülen dört besici, ilaç giderlerinin bir bölümünün devlet tarafından karşılanmasını ve fiyatların denetlenmesini istiyor. Talepleri arasında piyasadaki ürünlerin güvenilirliğinin kontrol edilmesi, hayvan hastalıklarının teşhisi için Ağrı’da hastane ve laboratuvar hizmetlerinin geliştirilmesi, ilçe tarım müdürlüklerinden daha fazla destek sağlanması da bulunuyor.
